Papie\u017c Jan Pawe\u0142 II<\/em>
Watykan 1998<\/em>1<\/sup><\/p>\n\n\n\n
Idea sp\u00f3\u0142dzielczo\u015bci i jej rozw\u00f3j w Polsce<\/h3>\n\n\n\n
Podejmuj\u0105c temat o sp\u00f3\u0142dzielczo\u015bci, nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce:<\/p>\n\n\n\n
\u201esp\u00f3\u0142dzielnie pracuj\u0105 na rzecz w\u0142a\u015bciwego rozwoju spo\u0142eczno\u015bci lokalnych, w kt\u00f3rych dzia\u0142aj\u0105, poprzez prowadzenie polityki zaaprobowanej przez swoich cz\u0142onk\u00f3w\u201d.<\/em><\/p>\n\n\n\n Pomijaj\u0105c powy\u017csz\u0105 ide\u0119 sp\u00f3\u0142dzielczo\u015bci lub marginalizuj\u0105c j\u0105, nie wypada dalej si\u0119 wypowiada\u0107 na jej temat, ocenia\u0107, a tym bardziej krytykowa\u0107, jak to zrobiono w jednej z kolebek jej powstania, czyli Polsce, zapominaj\u0105c o tym, \u017ce by\u0142a wzorem do na\u015bladowania w innych krajach nie socjalistycznych ani komunistycznych, tylko demokratycznych i kapitalistycznych, czyli na tzw. \u201ezachodzie\u201d.2,3,4,5<\/sup><\/p>\n\n\n\n W Polsce idea sp\u00f3\u0142dzielczo\u015bci si\u0119ga czas\u00f3w zabor\u00f3w, kiedy to Polacy potrafili wsp\u00f3lnie organizowa\u0107 si\u0119 i wspiera\u0107, tworz\u0105c sp\u00f3\u0142dzielcze kasy i banki ludowe, a nast\u0119pnie, z tak pozyskanych kapita\u0142\u00f3w, wspiera\u0107 przedsi\u0119biorczo\u015b\u0107 polsk\u0105. Dzi\u0119ki temu rozwija\u0142a si\u0119 bran\u017ca rolna oraz przemys\u0142.<\/p>\n\n\n\n Mo\u017cliwe to by\u0142o mi\u0119dzy innymi dzi\u0119ki wsparciu i zaanga\u017cowaniu inteligencji polskiej, kt\u00f3ra promowa\u0142a i wspiera\u0142a sp\u00f3\u0142dzielczo\u015b\u0107, oraz patronatowi polskich ksi\u0119\u017cy rozwijaj\u0105cych t\u0119 ide\u0119.<\/p>\n\n\n\n Propagatorzy sp\u00f3\u0142dzielczo\u015bci w ka\u017cdym z trzech zabor\u00f3w wysuwali na plan pierwszy potrzeb\u0119 organizacji kredytu i oszcz\u0119dno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n Drug\u0105 wsp\u00f3ln\u0105 cech\u0105 by\u0142o upatrywanie w sp\u00f3\u0142dzielczo\u015bci najlepszego \u015brodka do d\u017awigania narodu z materialnego i duchowego upadku oraz kszta\u0142towanie poczucia odpowiedzialno\u015bci obywatelskiej w sp\u00f3\u0142kach b\u0119d\u0105cych elementarn\u0105 szko\u0142\u0105 samorz\u0105dno\u015bci.6<\/sup><\/p>\n\n\n\n W najwi\u0119kszym zakresie dzia\u0142o si\u0119 to w zaborze pruskim, gdzie przy wsparciu inteligencji i duchowym patronacie ksi\u0119\u017cy por\u0119czaj\u0105cych, powodzenie budowanych inicjatyw oszcz\u0119dno\u015bciowych, s\u0142u\u017c\u0105cych jako d\u017awignia dla przedsi\u0119biorczo\u015bci, powstawa\u0142y dzie\u0142a wielkie \u2013 wi\u0119ksze nawet ani\u017celi te, kt\u00f3re budowali zaborcy.<\/p>\n\n\n\n Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce dzia\u0142o si\u0119 to, pomimo zabor\u00f3w w \u015brodowisku administracyjnym narzuconym si\u0142\u0105 przez obce mocarstwa, kt\u00f3re to wcale nie sprzyja\u0142y Polskim inicjatywom. Powodzenie tworzenia kas oszcz\u0119dno\u015bciowych polega\u0142o na wsp\u00f3lnocie interes\u00f3w gwarantowanej przez kolejnych propagator\u00f3w sp\u00f3\u0142dzielczo\u015bci \u2013 wymieni\u0107 tu nale\u017cy Edwarda Abramowskiego (1868\u20141918):<\/p>\n\n\n\n \u201eDla innych narod\u00f3w sp\u00f3\u0142dzielczo\u015b\u0107 jest tylko si\u0142\u0105 dalszego rozwoju spo\u0142ecznego w kierunku sprawiedliwo\u015bci; dla nas za\u015b jest jeszcze czym\u015b wi\u0119cej, bo jest tak\u017ce si\u0142\u0105 obrony narodowej, si\u0142\u0105 mog\u0105c\u0105 ustrzec przed zag\u0142ad\u0105 i zniszczeniem\u201d.7<\/sup><\/p>\n\n\n\n Podwaliny wielkopolskiej my\u015bli sp\u00f3\u0142dzielczej dali patrioci skupieni po Powstaniu Listopadowym wok\u00f3\u0142 Karola Marcinkowskiego. Ich dzia\u0142alno\u015b\u0107 kontynuowa\u0142a w latach 1848\u20141950 Liga Polska, za\u0142o\u017cona w Poznaniu z inicjatywy Augusta Cieszkowskiego. Program spo\u0142eczny Karola Marcinkowskiego opiera\u0142 si\u0119 na podnoszeniu poziomu o\u015bwiaty, kultury i gospodarno\u015bci w\u015br\u00f3d ludu oraz na tworzeniu organizacji oszcz\u0119dno\u015bci i kredytu.8<\/sup><\/p>\n\n\n\n Z kolei program pracy o\u015bwiatowej i podniesienia dobrobytu ludu, opracowany przez Ewarysta Estkowskiego na polecenie Ligi Polskiej, przyczyni\u0142 si\u0119 do zak\u0142adania w Wielkopolsce w latach czterdziestych sp\u00f3\u0142dzielni spo\u017cywc\u00f3w. Estkowski bowiem inicjowa\u0142 m.in. organizowanie sp\u00f3\u0142ek konsumpcyjnych. Z Wielkopolski idea sp\u00f3\u0142dzielczo\u015bci spo\u017cywc\u00f3w przedosta\u0142a si\u0119 na inne tereny zaboru pruskiego zamieszkiwane przez ludno\u015b\u0107 polsk\u0105.9,10<\/sup><\/p>\n\n\n\n Sp\u00f3\u0142dzielczo\u015b\u0107 oparta by\u0142a tak\u017ce na autorytecie ksi\u0119\u017cy. Za pioniera w szerzeniu idei uspo\u0142ecznienia zysku uwa\u017ca si\u0119 ks. Augustyna Szamarzewskiego (1832\u20141891), kt\u00f3ry jako pierwszy patron sp\u00f3\u0142ek, koncepcj\u0119 t\u0119 przeni\u00f3s\u0142 na grunt Zwi\u0105zku Sp\u00f3\u0142ek Zarobkowych i Gospodarczych utworzonych w 1871r.<\/p>\n\n\n\n Kontynuatorem idei by\u0142 ksi\u0105dz Augustyn Szamarzewski, wikariusz w \u015arodzie. Po zwolnieniu z wi\u0119zienia, w kt\u00f3rym w\u0142adze pruskie trzyma\u0142y go p\u00f3\u0142tora roku za udzia\u0142 w Powstaniu Styczniowym 1863 r., wr\u00f3ci\u0142 do swojej parafii. Tam opracowa\u0142 ostateczn\u0105 wersj\u0119 statutu dla Kasy Po\u017cyczek i Oszcz\u0119dno\u015bci przy za\u0142o\u017conym przez niego Towarzystwie Rzemie\u015blniczym, kt\u00f3rej utworzenie zaplanowa\u0142 jeszcze w 1862 roku. Jako prezes tego Towarzystwa i zarz\u0105du Kasy wprowadzi\u0142 instytucj\u0119 m\u0119\u017c\u00f3w zaufania upowa\u017cnionych do werbowania nowych cz\u0142onk\u00f3w i po\u015bredniczenia pomi\u0119dzy zarz\u0105dem kasy i okoliczn\u0105 ludno\u015bci\u0105. Na m\u0119\u017c\u00f3w zaufania ks. Szamarzewski powo\u0142ywa\u0142 listonoszy i kominiarzy. W 1873 roku, w pierwszym roku jego dzia\u0142alno\u015bci jako patrona, powsta\u0142o a\u017c 17 nowych sp\u00f3\u0142ek. W tym\u017ce roku patron, zbieraj\u0105c materia\u0142y statystyczne o sp\u00f3\u0142kach, niezale\u017cnie od ich przynale\u017cno\u015bci do zwi\u0105zku, ustali\u0142, \u017ce na terenie zaboru pruskiego istnia\u0142y w\u00f3wczas 74 sp\u00f3\u0142ki, w tym 68 sp\u00f3\u0142ek po\u017cyczkowych, 4 sp\u00f3\u0142ki po\u017cyczkowo\u2013handlowe zajmuj\u0105ce si\u0119 dostarczaniem surowc\u00f3w i 2 sp\u00f3\u0142ki spo\u017cywcze (w Gnie\u017anie i Kr\u00f3lewskiej Hucie). Liczba cz\u0142onk\u00f3w w poszczeg\u00f3lnych sp\u00f3\u0142kach waha\u0142a si\u0119 od 20 do przesz\u0142o 1000 os\u00f3b. \u015arednia liczba cz\u0142onk\u00f3w przypadaj\u0105ca na jedn\u0105 sp\u00f3\u0142k\u0119 w pierwszych latach ich dzia\u0142alno\u015bci wynosi\u0142a od 190 do 200 os\u00f3b.11<\/sup><\/p>\n\n\n\n Po \u015bmierci ks. Augustyna Szamarzewskiego 8 maja 1891 roku kontynuatorem jego my\u015bli zosta\u0142 drugi patron Zwi\u0105zku Sp\u00f3\u0142ek Zarobkowych i Gospodarczych, ks. Piotr Wawrzyniak (1849\u20141910), pochodz\u0105cy ze \u015aremu. D\u0105\u017cy\u0142 on do zachowania jednolito\u015bci systemu w drodze podporz\u0105dkowania wszystkich sp\u00f3\u0142ek jednemu zwi\u0105zkowi, posiadaj\u0105cemu prawo rewizji urz\u0119dowej, a nast\u0119pnie wprowadzenia do wszystkich sp\u00f3\u0142ek zasad prawa wed\u0142ug ustawy z 1889 roku.<\/p>\n\n\n\n Ks. Piotr Wawrzyniak, zwany przez Niemc\u00f3w \u201epolskim ministrem finans\u00f3w\u201d, a przez Polak\u00f3w \u201ekr\u00f3lem czynu\u201d, w ci\u0105gu 40 lat pracy, realizuj\u0105c sw\u00f3j program, zawsze mia\u0142 na uwadze, \u017ce podstaw\u0105 ka\u017cdego spo\u0142ecze\u0144stwa jest byt materialny. Na nim budowa\u0107 nale\u017cy o\u015bwiat\u0119 i kultur\u0119 ludu i przez samopomoc zaspokaja\u0107 jego potrzeby. Najwi\u0119ksz\u0105 zas\u0142ug\u0105 ks. Piotra Wawrzyniaka by\u0142o to, \u017ce w sp\u00f3\u0142kach o\u015bwieci\u0142, wykszta\u0142ci\u0142 i zdyscyplinowa\u0142 tysi\u0105ce pracownik\u00f3w spo\u0142ecznych, kt\u00f3rzy dalej umiej\u0119tnie prowadzili walk\u0119 ekonomiczn\u0105 z najazdem niemieckim i pot\u0119gowali w spo\u0142ecze\u0144stwie polskim wiar\u0119 we w\u0142asne si\u0142y. Dzi\u0119ki oszcz\u0119dno\u015bciom parafian, robotnik\u00f3w, s\u0142u\u017cby domowej, inteligencji, sezonowych \u201eobie\u017cysas\u00f3w\u201d i nawet \u201egroszakami\u201d dzieci, zdo\u0142a\u0142 on doprowadzi\u0107 do zgromadzenia w bankach ludowych setek milion\u00f3w marek. By\u0142y w nich tak\u017ce pieni\u0105dze niemieckie, bowiem banki polskie p\u0142aci\u0142y wy\u017csze odsetki, wygrywaj\u0105c w konkurencji z niemieckimi bankami. Niemcy, kt\u00f3rzy uwa\u017cali siebie za niedo\u015bcig\u0142ych specjalist\u00f3w w bankowo\u015bci, przyznawali ze zdumieniem, \u017ce system polski jest lepszy ni\u017c s\u0142ynne kasy Schulzego czy Raiffeisena. Spu\u015bcizn\u0119 po zmar\u0142ym ksi\u0119dzu Piotrze Wawrzyniaku obj\u0105\u0142 trzeci patron Zwi\u0105zku Sp\u00f3\u0142ek Zarobkowych i Gospodarczych, ks. Stanis\u0142aw Adamski (1875\u20141967), kt\u00f3ry od 1906 roku by\u0142 cz\u0142onkiem Patronatu i wielokrotnie zast\u0119powa\u0142 patrona w jego czynno\u015bciach. Zosta\u0142 on wybrany jednomy\u015blnie na patrona na nadzwyczajnym sejmiku w styczniu 1911 r.<\/p>\n\n\n\n Polski ruch sp\u00f3\u0142dzielczy w zaborze pruskim w przededniu I wojny \u015bwiatowej skupia\u0142: 204 banki ludowe, 17 bank\u00f3w ludowych na \u015al\u0105sku, 22 sp\u00f3\u0142ki parcelacyjne, 60 sp\u00f3\u0142ek \u201eRolnik\u201d i 10 r\u00f3\u017cnych sp\u00f3\u0142ek. Tych 313 sp\u00f3\u0142ek posiada\u0142o og\u00f3\u0142em: 159.704 cz\u0142onk\u00f3w, 29.704.000 marek kapita\u0142u udzia\u0142owego, 18.592.000 marek kapita\u0142u rezerwowego i 306.153.000 marek depozyt\u00f3w. Wszystko to stworzono w\u0142asnymi si\u0142ami bez \u017cadnej pomocy z zewn\u0105trz i wbrew polityce rz\u0105du, nieprzyja\u017anie odnosz\u0105cego si\u0119 do ka\u017cdej akcji, wzmacniaj\u0105cej polskie spo\u0142ecze\u0144stwo.<\/p>\n\n\n\n Przytoczone przyk\u0142ady s\u0142u\u017c\u0105 ukazaniu si\u0142y, jaka tkwi\u0142a w narodzie, kt\u00f3ry poprzez dzia\u0142alno\u015b\u0107 sp\u00f3\u0142dzielcz\u0105, potrafi\u0142 si\u0119 organizowa\u0107 i rozwija\u0107, przeciwstawiaj\u0105c zaborcy. Jeden z nich pokazuje ogromn\u0105 skuteczno\u015b\u0107 podejmowanych dzia\u0142a\u0144 w czasie zabor\u00f3w. Kiedy Niemcy otwierali mleczarni\u0119, wkr\u00f3tce Polacy otwierali na tym terenie w\u0142asn\u0105 \u201epolsk\u0105\u201d, sp\u00f3\u0142dzielcz\u0105 mleczarni\u0119 i po kilku latach niemiecka mleczarnia upada\u0142a, bo polska by\u0142a lepsza i bardziej konkurencyjna. Ostatecznie to Niemcy przywozili mleko do polskiej mleczarni.<\/p>\n\n\n\n W tamtym czasie dzi\u0119ki oszcz\u0119dno\u015bciom w kasach sp\u00f3\u0142dzielczych i bankach powstawa\u0142y te\u017c ogromne zak\u0142ady \u2013 przyk\u0142adem niech b\u0119d\u0105 Zak\u0142ady Cegielskiego, kt\u00f3rych pocz\u0105tek datuje si\u0119 od 1846 roku, kiedy to Hipolit Cegielski za\u0142o\u017cy\u0142 sklep z artyku\u0142ami metalowymi. W 1868 roku pozostawi\u0142 spadkobiercom pr\u0119\u017cnie rozwijaj\u0105cy si\u0119 zak\u0142ad zatrudniaj\u0105cy 300 pracownik\u00f3w. Zak\u0142ady H. Cegielskiego nale\u017ca\u0142y do najwi\u0119kszych w Poznaniu. W 1923 roku zatrudnia\u0142y 4500 robotnik\u00f3w i 580 pracownik\u00f3w umys\u0142owych. Powsta\u0142y tak\u017ce oddzia\u0142y zamiejscowe: w Inowroc\u0142awiu oraz w Chodzie\u017cy.12<\/sup><\/p>\n\n\n\n Logo zas\u0142u\u017conej polskiej sp\u00f3\u0142dzielni, kt\u00f3ra i dzi\u015b mo\u017ce stanowi\u0107 wz\u00f3r organizacji pracy, \u0142\u0105czenia r\u00f3\u017cnych podmiot\u00f3w w oparciu o uczciwe zasady wsp\u00f3\u0142pracy w odbudowie polskiego potencja\u0142u produkcyjno-handlowego-energetycznego. Oczywi\u015bcie za przyk\u0142ad do na\u015bladowania nie mog\u0105 pos\u0142u\u017cy\u0107 ostatnie lata, gdzie dzielono wypracowany potencja\u0142 sp\u00f3\u0142dzielni przez dekady i wprowadzono na gie\u0142d\u0119 \u2013 czyli do sprzeda\u017cy, by m\u00f3g\u0142 bogaci\u0107 si\u0119 tzw. obcy kapita\u0142.<\/p>\n\n\n\n Obecnie, mimo up\u0142ywu ponad 150 lat od wspomnianych czas\u00f3w, sytuacja w Polsce jest podobna \u2013 tyle, \u017ce teraz rol\u0119 zaborc\u00f3w pe\u0142ni\u0105 ponadnarodowe korporacje, za\u015b w ,,rol\u0119 zaborczej administracji wpisuje si\u0119 obecny rz\u0105d\/-y\/ promuj\u0105cy korporacje i zwalniaj\u0105cy je z podatk\u00f3w, w zamian niszcz\u0105c kolejne dzia\u0142y rolnictwa (futerkowe, trzody chlewnej pod pretekstem ASF, bran\u017ca mleczna \u2013 kwoty mleczne i limity do 2016 roku) i narzucaj\u0105cy restrykcje (gastronomia, hotele), kolejne podatki i obci\u0105\u017cenia dla polskiej przedsi\u0119biorczo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n Powr\u00f3t do sp\u00f3\u0142dzielczo\u015bci wydaje si\u0119 na obecne trudne czasy jednym z najlepszych rozwi\u0105za\u0144. Nale\u017cy nadmieni\u0107, \u017ce nadal ogromn\u0105 rol\u0119 odgrywa sp\u00f3\u0142dzielczo\u015b\u0107 w gospodarkach kraj\u00f3w Europy Zachodniej. Na przyk\u0142ad w Niemczech, Belgii i Holandii sp\u00f3\u0142dzielczo\u015b\u0107 stanowi wa\u017cny i procentowo znacz\u0105cy udzia\u0142 w rynku rolnym i przetw\u00f3rczym wspieranym przez lokalne banki sp\u00f3\u0142dzielcze. Przyk\u0142adem niech b\u0119dzie niemiecki Raifaisen Bank, kt\u00f3ry jest de facto bankiem sp\u00f3\u0142dzielczym, jak te\u017c rozsiane po ca\u0142ych Niemczech inicjatywy sp\u00f3\u0142dzielcze pod szyldem \u201eRaifaisen\u201d, zajmuj\u0105ce si\u0119 obrotem p\u0142od\u00f3w rolnych, produkcj\u0105 pasz, prowadz\u0105ce lokalne stacje paliw i tocznie olej\u00f3w, transport, sk\u0142ady budowlane i sk\u0142ady opa\u0142u, inwestuj\u0105ce w energetyk\u0119 odnawialn\u0105 i \u015bwiadcz\u0105ce r\u00f3\u017cnorodne us\u0142ugi dla ludno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n Struktura \u201eRaifaisen\u201d przypomina sie\u0107 \u201eGS\u201d \u2013 Gminnych Sp\u00f3\u0142dzielni Samopomoc Ch\u0142opska \u2013 kt\u00f3re potrafi\u0142y prowadzi\u0107 skup i sprzeda\u017c p\u0142od\u00f3w rolnych , organizowa\u0107 przetw\u00f3rstwo, zapewnia\u0107 baz\u0119 maszyn SKR i posiada\u0107 sie\u0107 dystrybucji poprzez sklepy spo\u017cywcze i przemys\u0142owe. Warto wspomnie\u0107 , \u017ce GS-owskie zak\u0142ady nie konkurowa\u0142y ze sob\u0105 \u2013 sp\u00f3\u0142dzielnia rolnicza dostarcza\u0142a zbo\u017ce \u2013 sp\u00f3\u0142dzielnia handlowa sprzedawa\u0142a je, a GS -owska piekarnia robi\u0142a ze zbo\u017ca chleb i sprzedawa\u0142a w GS-owskim sklepie spo\u017cywczym. By\u0142 to system wspieraj\u0105cy si\u0119, a jako model oparty by\u0142 na samowystarczalno\u015bci.13<\/sup><\/p>\n\n\n\n Celowo nie podajemy rozwi\u0105za\u0144 zastosowanych w Zwi\u0105zku Radzieckim, czyli sowchoz\u00f3w i wypaczonego modelu PGR-\u00f3w, kt\u00f3re przez z\u0142e zarz\u0105dzanie i brak powi\u0105zania z uspo\u0142ecznieniem zysk\u00f3w, nie sprawdzi\u0142y si\u0119 i s\u0142u\u017c\u0105 dyskredytowaniu kolektywnego dzia\u0142ania.<\/p>\n\n\n\n Sp\u00f3\u0142dzielnia jest przedsi\u0119biorstwem takim samym jak ka\u017cde inne. Istnieje po to, aby s\u0142u\u017cy\u0107 potrzebom cz\u0142onk\u00f3w, kt\u00f3rzy s\u0105 jej w\u0142a\u015bcicielami i sprawuj\u0105 nad ni\u0105 kontrol\u0119, co nie znaczy, \u017ce ta forma dzia\u0142alno\u015bci nie ma minus\u00f3w, cho\u0107 ma s\u0142u\u017cy\u0107.<\/p>\n\n\n\n Sp\u00f3\u0142dzielnia jest stowarzyszeniem ludzi i tu pojawia pierwszy problem do przebrni\u0119cia. \u017beby za\u0142o\u017cy\u0107 sp\u00f3\u0142dzielni\u0119, potrzebnych jest co najmniej 10 os\u00f3b fizycznych \/w wyszczeg\u00f3lnionych przypadkach mo\u017ce by\u0107 5\/ lub 3 osoby prawne.14<\/sup><\/p>\n\n\n\n 10 os\u00f3b na pocz\u0105tek zgodnych, co do dzia\u0142a\u0144, to niekiedy du\u017cy pr\u00f3g do pokonania, w szczeg\u00f3lno\u015bci dla os\u00f3b nie zajmuj\u0105cych si\u0119 prawem, biznesem czy podobnymi formami dzia\u0142alno\u015bci tego typu. G\u0142\u00f3wnie dotyczy to \u015brodowisk rolniczych, w kt\u00f3rych to, ta forma dzia\u0142alno\u015bci zosta\u0142a zniszczona w czasie tzw. przemian systemu gospodarczego po 1989 roku, a ponadto obrzydzona, wi\u0119c zniech\u0119cenie pozostaje.<\/p>\n\n\n\n Sp\u00f3\u0142dzielnia to forma wsp\u00f3lnoty, kt\u00f3ra dzia\u0142a dla dobra wsp\u00f3lnego i jest cz\u0119sto b\u0142\u0119dnie kojarzona z form\u0105 prawn\u0105 sp\u00f3\u0142ki. Losy sp\u00f3\u0142ek bywaj\u0105 r\u00f3\u017cne, upadki i tragedie wywo\u0142ane wewn\u0119trznymi lub zewn\u0119trznymi powodami, g\u0142\u00f3wnie przez nieuczciwo\u015b\u0107, a nie brak wiedzy, to kolejne stereotypy, kt\u00f3re zniech\u0119caj\u0105 do podj\u0119cia pracy w grupie.<\/p>\n\n\n\n Sp\u00f3\u0142dzielnia to wi\u0119kszy podmiot gospodarczy pod wzgl\u0119dem organizacyjnym, w kt\u00f3rym musi by\u0107 organ kieruj\u0105cy jako zarz\u0105d i rada nadzorcza. Te dwa organy decyduj\u0105 o ilo\u015bci cz\u0142onk\u00f3w i wymaganym wk\u0142adzie podczas do\u0142\u0105czania do sp\u00f3\u0142dzielni. Przyst\u0119puj\u0105c do sp\u00f3\u0142dzielni, nale\u017cy liczy\u0107 si\u0119, \u017ce b\u0119dziemy podlega\u0107 zarz\u0105dowi oraz zasadom funkcjonowania sp\u00f3\u0142dzielni okre\u015blonym w statucie, co jest wymogiem ustawowym.15<\/sup> Wobec tego trzeba b\u0119dzie nauczy\u0107 si\u0119 pracy w zhierarchizowanej strukturze i przestrzegania zasad, co ogranicza nasz\u0105 swobod\u0119 podejmowania dzia\u0142a\u0144, ale nie powinno to by\u0107 wielkim zmartwieniem, poniewa\u017c wszelkie zmiany zasad funkcjonowania mo\u017cna dokona\u0107 w statucie w wyniku uchwa\u0142y walnego zgromadzenia podj\u0119tej wi\u0119kszo\u015bci\u0105 2\/3 g\u0142os\u00f3w.16<\/sup><\/p>\n\n\n\n Praca w grupie wymaga wi\u0119kszego nak\u0142adu na organizacj\u0119 oraz konieczno\u015b\u0107 sta\u0142ego wypracowywania konsensusu i sprawnego funkcjonowania we wsp\u00f3lnocie. Ryzyko niepowodze\u0144 sp\u00f3\u0142dzielni ze wzgl\u0119du na czynnik ludzki i konflikty w grupie wymaga dodatkowo edukacji i pracy nad sob\u0105 z zakresu psychologii, socjologii oraz public relations, aby unika\u0107 konflikt\u00f3w w grupie.<\/p>\n\n\n\n Wspominaj\u0105c o formalno\u015bciach, nale\u017cy zaznaczy\u0107, \u017ce rejestracja sp\u00f3\u0142dzielni odbywa si\u0119 w KRS.17,18<\/sup> Powy\u017csza formalno\u015b\u0107 wymaga ci\u0105g\u0142ej aktualizacji w przypadku zmian statutu czy organ\u00f3w, co poci\u0105ga za sob\u0105 op\u0142aty za ka\u017cd\u0105 zmian\u0119.<\/p>\n\n\n\n Wsp\u00f3lnota daje korzy\u015bci, prawa, ale i te\u017c obowi\u0105zki, kt\u00f3re zapisuje si\u0119 w statucie. Ponadto wszelka dzia\u0142alno\u015b\u0107 to zobowi\u0105zania, kt\u00f3re wynikaj\u0105 z przyj\u0119tych dzia\u0142a\u0144 w planie dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej sp\u00f3\u0142dzielni.19<\/sup> Dzia\u0142alno\u015b\u0107 sp\u00f3\u0142dzielni poci\u0105ga za sob\u0105 koszty, zanim przyniesie zyski, a wypracowany maj\u0105tek lub straty spoczywaj\u0105 na cz\u0142onkach sp\u00f3\u0142dzielni. Na szcz\u0119\u015bcie obci\u0105\u017cenia finansowe rozpatruje si\u0119 jako zalet\u0119, gdy\u017c mog\u0105 by\u0107 one por\u00f3wnywane do wysoko\u015bci udzia\u0142\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Sp\u00f3\u0142dzielnia ma maj\u0105tek pochodz\u0105cy z wpis\u00f3w, udzia\u0142\u00f3w cz\u0142onkowskich oraz dochod\u00f3w.20<\/sup> Gdy sp\u00f3\u0142dzielnia jest zlikwidowana, to wp\u0142aty te s\u0105 rozdzielane na wszystkich cz\u0142onk\u00f3w. To raczej, ani minus, ani plus, lecz sprawiedliwy podzia\u0142.<\/p>\n\n\n\n Nadwy\u017cka bilansowa sp\u00f3\u0142dzielni jest wyp\u0142acana po zako\u0144czeniu roku obrachunkowego cz\u0142onkom zgodnie z ich ilo\u015bci\u0105 udzia\u0142\u00f3w. Pewn\u0105 niedogodno\u015bci\u0105 mo\u017ce by\u0107 czas oczekiwania na wyp\u0142aty, ale i inne uregulowania ustawowe, jak to, \u017ce co najmniej 5% nadwy\u017cki przeznacza si\u0119 na zwi\u0119kszenie funduszu zasobowego, je\u017celi fundusz ten nie osi\u0105ga wysoko\u015bci wniesionych udzia\u0142\u00f3w obowi\u0105zkowych.21<\/sup><\/p>\n\n\n\n W dzisiejszym \u015bwiecie ci\u0119\u017cko obej\u015b\u0107 si\u0119 bez biurokracji, ale obowi\u0105zek lustracyjny, to nie ma\u0142a gratka biurokratyczna, co jest kolejnym minusem w prowadzeniu dzia\u0142alno\u015bci w formie sp\u00f3\u0142dzielni. Ka\u017cda sp\u00f3\u0142dzielnia ma obowi\u0105zek przeprowadzenia lustracji swojej dzia\u0142alno\u015bci przynajmniej raz na trzy lata, celem zbadania legalno\u015bci, gospodarno\u015bci i rzetelno\u015bci dzia\u0142ania, a w stanie likwidacji corocznie.22<\/sup><\/p>\n\n\n\n Podsumowuj\u0105c, nale\u017cy zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na samo prawo, kt\u00f3re nie do ko\u0144ca sprecyzowano, a przepisy reguluj\u0105ce dzia\u0142alno\u015b\u0107 sp\u00f3\u0142dzielni zawarte s\u0105 w kilku r\u00f3\u017cnych ustawach, co mo\u017cna zauwa\u017cy\u0107 w licznych odwo\u0142aniach w Ustawie o Prawie Sp\u00f3\u0142dzielczym.<\/p>\n\n\n\n Wymienione powy\u017cej minusy, a raczej niedogodno\u015bci, kt\u00f3re wyst\u0119puj\u0105 przy prowadzeniu dzia\u0142alno\u015bci w formie sp\u00f3\u0142dzielni, nie s\u0105 przeszkodami nie do pokonania, aby skutecznie prowadzi\u0107 dzia\u0142alno\u015b\u0107 i osi\u0105ga\u0107 wsp\u00f3lnie zyski, wi\u0119c nie nale\u017cy si\u0119 tym zra\u017ca\u0107, a jedynie bra\u0107 pod uwag\u0119, aby skuteczniej i bezproblemowo dzia\u0142a\u0107.<\/p>\n\n\n\n Zalety wsp\u00f3lnej przedsi\u0119biorczo\u015bci, inaczej m\u00f3wi\u0105c wsp\u00f3\u0142pracy w ramach sp\u00f3\u0142dzielczo\u015bci, to mo\u017cliwo\u015b\u0107 zabezpieczenia pod wzgl\u0119dem organizacyjnym:<\/p>\n\n\n\n Dzi\u0119ki kompleksowemu zorganizowaniu sp\u00f3\u0142dzielczo\u015b\u0107, np. sp\u00f3\u0142dzielnia rolnicza, mo\u017ce zagwarantowa\u0107 rolnikom zwi\u0119kszenie dochod\u00f3w i stabilizacj\u0119 przez przej\u0119cie cz\u0119\u015bci zysk\u00f3w, kt\u00f3re wcze\u015bniej pobierali po\u015brednicy.<\/p>\n\n\n\n Z historycznego punktu widzenia, nawet pod zaborem pruskim, Polacy \u0142\u0105cz\u0105cy si\u0119, czy to w sp\u00f3\u0142dzielniach (najd\u0142u\u017cej obecnie istniej\u0105ca sp\u00f3\u0142dzielnia jest PSS Spo\u0142em) czy innej formie wsp\u00f3\u0142pracy, byli w stanie skutecznie konkurowa\u0107 z kolonializmem na ziemiach polskich zaboru pruskiego, bardzo silnie wspieranym przez koron\u0119 prusk\u0105.23<\/sup><\/p>\n\n\n\n Logo jednej z najbardziej znanych polskich sp\u00f3\u0142dzielni, kt\u00f3ra r\u00f3wnie\u017c i dzi\u015b mo\u017ce pos\u0142u\u017cy\u0107 jako wz\u00f3r organizacji pracy, \u0142\u0105czenia r\u00f3\u017cnych podmiot\u00f3w w odbudowie polskiego potencja\u0142u produkcyjno-handlowego, bazuj\u0105c na uczciwych zasadach wsp\u00f3\u0142pracy.<\/p>\n\n\n\n Innym aspektem wsp\u00f3\u0142pracy sp\u00f3\u0142dzielczej jest budowanie i zawi\u0105zywanie lokalnych spo\u0142eczno\u015bci. Proces taki mo\u017cna by\u0142o zauwa\u017cy\u0107 w czasach PRL-u. Co prawda w\u0142adze komunistyczne mia\u0142y w\u0142asne cele w kolektywizacji rolnictwa dotycz\u0105ce zmiany stosunk\u00f3w spo\u0142ecznych wsi, ale pozytywna strona tego procesu przetrwa\u0142a a\u017c do dzisiaj \u2013 np. powstaj\u0105ce inicjatywy tzw. kooperatywy.<\/p>\n\n\n\n Prawdopodobnie, jak w okresie mi\u0119dzywojennym, i \u00f3wczesn\u0105 zawieruch\u0119 ekonomiczn\u0105 oraz gospodarcz\u0105 tworz\u0105 podobne realia, wi\u0119c sp\u00f3\u0142dzielczo\u015b\u0107 mo\u017ce by\u0107 bezpieczn\u0105 przystani\u0105, kt\u00f3ra pozwoli przetrwa\u0107 nieunikniony kryzys, jak w zesz\u0142ym wieku.<\/p>\n\n\n\n Kolejnym aspektem, na kt\u00f3ry trzeba zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, jest budowanie potencja\u0142u bezpiecze\u0144stwa \u017cywno\u015bciowego, g\u0142\u00f3wnie na szczeblu lokalnym. poprzez zawi\u0105zywanie lub ju\u017c zawi\u0105zan\u0105 spo\u0142eczno\u015b\u0107 lokaln\u0105 \u2013 nie tylko rolnik\u00f3w, ale i konsument\u00f3w. Taka forma wsp\u00f3\u0142pracy mo\u017cne zapewni\u0107 zbyt i produkcje p\u0142od\u00f3w rolnych czy te\u017c transport oraz magazynowanie. Ka\u017cdy cz\u0142onek sp\u00f3\u0142dzielczo\u015bci mo\u017cne by\u0107 zar\u00f3wno producentem, po\u015brednikiem, jak i konsumentem.<\/p>\n\n\n\n Jest to system zamkni\u0119tego obiegu samowystarczalnego, a przy nadwy\u017ckach ukierunkowany na zewn\u0105trz w celach zarobkowych.<\/p>\n\n\n\n Podstaw\u0105 sp\u00f3\u0142dzielczo\u015bci, a zarazem jej zalet\u0105, jest dobrowolno\u015b\u0107 i otwarto\u015b\u0107 cz\u0142onkostwa, demokratyzm w zarz\u0105dzaniu i kontroli, podzia\u0142 zysku, warto\u015bci wychowawcze i edukacyjne, zapewnienie bytu zrzeszonym cz\u0142onkom.<\/p>\n\n\n\n Jakkolwiek struktura zwi\u0105zk\u00f3w sp\u00f3\u0142dzielczych by nie by\u0142a zr\u00f3\u017cnicowana, wyst\u0119puje we wszystkich krajach europejskich.<\/p>\n\n\n\n Mog\u0105 to by\u0107 r\u00f3\u017cne rodzaje struktur :<\/p>\n\n\n\n Szczeg\u00f3ln\u0105 rol\u0119 odgrywa ten ostatni rodzaj struktur, poniewa\u017c mo\u017ce nie tylko reprezentowa\u0107 interesy sp\u00f3\u0142dzielczo\u015bci rolnej przed w\u0142adzami UE, ale tez wp\u0142ywa\u0107 na kszta\u0142towanie wsp\u00f3lnej polityki gospodarczej, r\u00f3wnie\u017c na poziomie kszta\u0142towania prawa (np. ekspert Komitetu jako zasiadaj\u0105cy w europarlamencie pose\u0142).<\/p>\n\n\n\n Wa\u017cnym partnerem jest zwi\u0105zek Rolnik\u00f3w Europejskich (COPA) \u2013 dzia\u0142aj\u0105cy w skali UE. Komitet mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c prowadzi\u0107 prace badawcze z zakresu prawa, ekonomii, problematyki sp\u00f3\u0142dzielczej w dziedzinach zainteresowania sp\u00f3\u0142dzielczo\u015bci rolniczej. Ponadto mo\u017ce promowa\u0107 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 mi\u0119dzy organizacjami sp\u00f3\u0142dzielczymi poszczeg\u00f3lnych kraj\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Jak wa\u017cne s\u0105 zasady wsp\u00f3\u0142pracy i ich unormowanie, wiedz\u0105 przedsi\u0119biorcy o zasi\u0119gu \u015bwiatowym, tworz\u0105c Mi\u0119dzynarodowy Zwi\u0105zek Sp\u00f3\u0142dzielczy, gdzie na kolejnych kongresach uchwalano i nowelizowano niejednokrotnie zasady sp\u00f3\u0142dzielczo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n Maj\u0105 one gwarantowa\u0107 wolno\u015b\u0107, sprawiedliwo\u015b\u0107, uczciwo\u015b\u0107, demokracj\u0119 i uniwersalizm zastosowania, bez indoktrynacji politycznej czy religijnej.<\/p>\n\n\n\n Stawiaj\u0105c pytanie: \u201eCo zatem jest wa\u017cniejsze: praca czy kapita\u0142?\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n Odpowiedziano: \u201eAni jedno, ani drugie, bo najwa\u017cniejsze s\u0105 zasady i warto\u015bci, na kt\u00f3rych opiera si\u0119 funkcjonowanie zak\u0142ad\u00f3w pracy zbiorowej.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n Ostatni\u0105 nowelizacj\u0119, a w zasadzie uwsp\u00f3\u0142cze\u015bnienie zasad sp\u00f3\u0142dzielczo\u015bci, og\u0142oszono na Kongresie Sp\u00f3\u0142dzielczym w Manchesterze w 1995 roku.24<\/sup><\/p>\n\n\n\n S\u0105 to nast\u0119puj\u0105ce zasady sp\u00f3\u0142dzielczo\u015bci:<\/p>\n\n\n\n Praktyczne zastosowanie powy\u017cszych zasad to warto\u015bci dla ca\u0142ej sp\u00f3\u0142dzielczo\u015bci. Po ich skonkretyzowaniu, na szczeblu sp\u00f3\u0142dzielni i innych przedsi\u0119biorstw wsp\u00f3lnotowych, s\u0105 najwa\u017cniejszym spo\u0142ecznym rozwi\u0105zaniem strategicznym o charakterze antykryzysowym.<\/p>\n\n\n\n Okre\u015blenie \u201eSP\u00d3\u0141DZIELCZO\u015a\u0106\u201d zak\u0142ada spo\u0142eczny (mi\u0119dzyludzki) charakter dzia\u0142a\u0144, w odr\u00f3\u017cnieniu od ekonomii antyspo\u0142ecznej. Zgodnie z tradycjami za\u0142o\u017cycieli ruchu sp\u00f3\u0142dzielczego, cz\u0142onkowie sp\u00f3\u0142dzielni powinni wyznawa\u0107 warto\u015bci etyczne: uczciwo\u015bci, otwarto\u015bci, odpowiedzialno\u015bci spo\u0142ecznej i troski o innych.<\/p>\n\n\n\n Szkoda, \u017ce tak pi\u0119kne zasady zosta\u0142y zniszczone przez ideologi\u0119 w czasach PRL-u, a w czasie przemian pookr\u0105g\u0142osto\u0142owych obrzydzone spo\u0142ecze\u0144stwu.<\/p>\n\n\n\n W konsekwencji niestosowanie si\u0119 do wcze\u015bniej wymienionych zasad, nie tylko w sp\u00f3\u0142dzielczo\u015bci, ale i serwowanej kapitalistycznej ekonomii nastawionej na zysk finansowy i wyzysk jednych przez drugich mamy dzisiaj:<\/p>\n\n\n\n Warto si\u0119 zastanowi\u0107 dok\u0105d zmierzamy jako spo\u0142ecze\u0144stwo bez odpowiednich zasad wsp\u00f3\u0142\u017cycia spo\u0142ecznego.<\/p>\n\n\n\n Jako, \u017ce jednym z element\u00f3w sp\u00f3\u0142dzielczo\u015bci jest zapewnienie zbytu i przetwarzanie p\u0142od\u00f3w rolnych oraz dost\u0119p do rynku globalnego (zbyt p\u0142od\u00f3w rolnych, przetworzonych produkt\u00f3w, zakup niezb\u0119dnych d\u00f3br \u2013 maszyn lub cz\u0119\u015bci zamiennych, nawoz\u00f3w), obecnie coraz wi\u0119cej spo\u017cywa si\u0119 \u017cywno\u015bci przetworzonej. Promuj\u0105c w\u0142asn\u0105, dobrej jako\u015bci mark\u0119, mo\u017cna uzyska\u0107 zbyt na rynkach poza UE, np Chiny.<\/p>\n\n\n\n M\u00f3wi si\u0119, \u017ce kolebk\u0105 sp\u00f3\u0142dzielczo\u015bci s\u0105 Niemcy lub Wielka Brytania, ale nawet po w\u0142\u0105czeniu Polski do bloku pa\u0144stw z by\u0142ego Uk\u0142adu Warszawskiego, mo\u017cna by\u0142o obserwowa\u0107 wszelkie pozytywne aspekty sp\u00f3\u0142dzielczo\u015bci w dobie PGR-\u00f3w i ko\u0142choz\u00f3w: kolektywizacja spo\u0142eczno\u015bci, zbyt, zatrudnienie, wytworzona specyficzna kultura i spos\u00f3b bycia \u2013 dzi\u015b odkrywane na nowo w postaci tzw. kooperatyw.<\/p>\n\n\n\n O ile si\u0119 uda przywr\u00f3ci\u0107 mod\u0119 na sp\u00f3\u0142dzielczo\u015b\u0107, bardzo prawdopodobne, \u017ce zapobiegnie si\u0119 trendowi wyludniania wsi przez gospodarzy do 50 ha. W czasie zabor\u00f3w zrzeszali si\u0119 oni w wi\u0119ksze obszarowo grupy, za\u015b dzi\u015b, dla odmiany poddani korporacyjnej propagandzie, pozbywaj\u0105 si\u0119 swego dziedzictwa, przenosz\u0105c si\u0119 do miast. Rodzi si\u0119 post\u0119puj\u0105ca degradacja rolnictwa poprzez odrolnianie ziemi rolnej i zamiana jej na dzia\u0142ki budowlane.<\/p>\n\n\n\n W 2019 roku nawet minister Ardanowski podkre\u015bli\u0142 znaczenie sp\u00f3\u0142dzielczo\u015bci na konferencji w CBR26<\/sup>:<\/p>\n\n\n\n \u201eNawet, gdy byli\u015bmy podzieleni przez zaborc\u00f3w, to tutaj nasi przodkowie \u2013 rozumiej\u0105c potrzeb\u0119 wsp\u00f3\u0142pracy integrowania si\u0119 i wsp\u00f3lnych dzia\u0142a\u0144 \u2013 tworzyli sp\u00f3\u0142ki zarobkowe, ko\u0142a w\u0142o\u015bcianek, dzi\u015b nazywane ko\u0142ami gospody\u0144 wiejskich. W tym momencie nale\u017cy postawi\u0107 pytanie retoryczne: co zrobiono w tym kierunku i o ile zwi\u0119kszy\u0142a si\u0119 lub umocni\u0142a si\u0119 sp\u00f3\u0142dzielczo\u015b\u0107 w czasie jego kadencji?<\/p>\n\n\n\n \u0141atwo jest m\u00f3wi\u0107, nawet nam, jako ugrupowaniu politycznemu, ale od ministra nale\u017cy wymaga\u0107 ju\u017c czyn\u00f3w, gdy\u017c posiada si\u0142y, \u015brodki, pewn\u0105 w\u0142adz\u0119 ustawodawcz\u0105 i du\u017co wi\u0119ksze oddzia\u0142ywanie z racji zajmowanego stanowiska na inne podmioty pa\u0144stwa, ni\u017c zwykli aktywi\u015bci, dzia\u0142acze, czy naukowcy.<\/p>\n\n\n\n Bior\u0105c pod uwag\u0119 wnioski z historii i obecne odwo\u0142ania si\u0119 do niej, tym bardziej widoczna jest potrzeba organizowania si\u0119 w sp\u00f3\u0142dzielczo\u015bci, aby istnie\u0107 na rynku, kt\u00f3rym rz\u0105dz\u0105 wielkie koncerny. Szczeg\u00f3lnie w czasach, gdy nik\u0142y jest dost\u0119p do \u017cywno\u015bci dobrej jako\u015bci, sp\u00f3\u0142dzielczo\u015b\u0107 mo\u017ce zapobiec ograniczeniom dost\u0119pno\u015bci do owoc\u00f3w, warzyw miodu, zi\u00f3\u0142, zapobiega\u0107 ograniczaniu lub niszczeniu chowu przydomowego, ogr\u00f3dk\u00f3w przydomowych. Mo\u017ce przeciwstawi\u0107 si\u0119 wybuja\u0142ej biurokratyzacji, absurdalnym przepisom sanitarnym w imi\u0119 fa\u0142szywej ekologii i wsz\u0119dobylskiego niebiodegradowanego rakotw\u00f3rczego glifosatu (sk\u0142adnik \u015brodk\u00f3w odchwaszczaj\u0105cych) w glebie, wodzie, powietrzu.<\/p>\n\n\n\n Sp\u00f3\u0142dzielczo\u015b\u0107 mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnie\u017c ostoj\u0105 prawdziwej ekologii \u2013 poprawiaj\u0105cej regeneracj\u0119 gleby, zamiast j\u0105 degradowa\u0107 do poziomu spustynnienia, gdy\u017c jest to nastawienie korporacji na wi\u0119kszy zysk za wszelk\u0105 cen\u0119.<\/p>\n\n\n\n Wymiernym aspektem dzia\u0142alno\u015bci w ramach sp\u00f3\u0142dzielczo\u015bci mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnie\u017c zapobieganie ograniczeniom w sprzeda\u017cy bezpo\u015bredniej swoich p\u0142od\u00f3w rolnych i produkt\u00f3w, zapobieganie alienacji, swoboda wyboru rodzaju energii czy, zwyczajnie m\u00f3wi\u0105c, tworzenie ostoi poszanowania miru domowego i \u015brodowiska lokalnego.<\/p>\n\n\n\n Podsumowuj\u0105c, sp\u00f3\u0142dzielczo\u015b\u0107 to dodatkowe obowi\u0105zki, kt\u00f3rymi mo\u017cna si\u0119 podzieli\u0107, a konieczno\u015b\u0107 dopasowania si\u0119 do \u015brodowiska, to r\u00f3wnie\u017c mo\u017cliwo\u015b\u0107 oddzia\u0142ywania na nie, aby czerpa\u0107 wymierne korzy\u015bci, zwi\u0119kszaj\u0105c swoj\u0105 efektywno\u015b\u0107, a tym samym oszcz\u0119dzaj\u0105c na pewnych przedsi\u0119wzi\u0119ciach i podmiotach swojej dzia\u0142alno\u015bci, uzyskuj\u0105c efekt synergii nawet na p\u0142aszczyznach bez bezpo\u015bredniego ingerowania i nak\u0142adu w nie, bez straty czasu.<\/p>\n\n\n\n 1<\/sup> SP\u00d3\u0141DZIELCZO\u015a\u0106 W ZABORACH<\/em>, PPS Spo\u0142em, 2<\/sup> Zobacz: R. Iwa\u0144ski, Sp\u00f3\u0142dzielnia, jakich wi\u0119cej nie ma<\/em>, 2013. \u201eFrancuzi wiedz\u0105, jak robi\u0107 biznes i pomaga\u0107 rolnikom. Zrozumienie tego jest zawarte w s\u0142owie Limagrain. 3<\/sup> Zobacz: A. Sucho\u0144, Sp\u00f3\u0142dzielczo\u015b\u0107 rolnicza we Francji i Niemczech \u2013 wybrane zagadnienia prawne i ekonomiczne<\/em>, Problemy Rolnictwa \u015awiatowego tom 18 (XXXIII), zeszyt 3, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, 2018.<\/p>\n\n\n\n \u201eNa wiosn\u0119 2019 r. przedstawione zosta\u0142y najnowsze \u2013 cho\u0107 odnosz\u0105ce si\u0119 do roku 2016 \u2013 dane o sp\u00f3\u0142dzielczo\u015bci we Francji. Potwierdzaj\u0105 one bardzo dobr\u0105 kondycj\u0119 sp\u00f3\u0142dzielni w tym kraju \u2013 jest ich obecnie 22.585 (pomijaj\u0105c niemal dwa razy tyle sp\u00f3\u0142dzielni szkolnych), licz\u0105 przesz\u0142o 27,5 mln cz\u0142onk\u00f3w, a zatrudniaj\u0105 1,259 mln os\u00f3b. \u0141\u0105czne obroty wynosz\u0105 317 miliard\u00f3w Euro rocznie. Co istotne, w ci\u0105gu minionego 10-lecia, obserwujemy systematyczny wzrost tych wska\u017anik\u00f3w. Zatrudnienie osi\u0105gn\u0119\u0142o 5,5% ca\u0142kowitego zatrudnienia w kraju (wobec 4,2% w 2008 roku), za\u015b liczba cz\u0142onk\u00f3w wzros\u0142a od 2014 roku a\u017c o 6%, tak \u017ce obecnie 1 na 3 Francuz\u00f3w czy Francuzek jest cz\u0142onkiem jakiej\u015b sp\u00f3\u0142dzielni.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n 4<\/sup> Zobacz: A. Sucho\u0144, Sp\u00f3\u0142dzielczo\u015b\u0107 rolnicza we Francji i Niemczech \u2013 wybrane zagadnienia prawne i ekonomiczne<\/em>, Problemy Rolnictwa \u015awiatowego tom 18 (XXXIII), zeszyt 3, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, 2018.<\/p>\n\n\n\n \u201eBardzo wysoki jest te\u017c udzia\u0142 sp\u00f3\u0142dzielczo\u015bci w niekt\u00f3rych sektorach gospodarki \u2013 reprezentuje ona m. in. 70% bankowo\u015bci detalicznej, 40% przemys\u0142u rolno-\u017cywno\u015bciowego i 30% handlu detalicznego. We Francji wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 12 bran\u017c sp\u00f3\u0142dzielczych. S\u0105 to: sp\u00f3\u0142dzielnie rolnicze (2600 sp\u00f3\u0142dzielni), pracy (2.298), tzw. SCIC czyli specyficznie francuski typ \u201esp\u00f3\u0142dzielni wsp\u00f3lnych interes\u00f3w\u201d (627), mieszkaniowe lokatorskie (175), rzemie\u015blnicze (152), rybackie (100), handlowe czyli kupieckie (97), spo\u017cywc\u00f3w (37), transportowe (24), mieszkaniowe w\u0142asno\u015bciowe (10), oraz ogromny sektor sp\u00f3\u0142dzielczo\u015bci finansowej, na kt\u00f3ry sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 banki sp\u00f3\u0142dzielcze nale\u017c\u0105ce do grupy Cr\u00e9dit Agricole (2.462), Cr\u00e9dit Mutuel (2107) i BPCE\/Cr\u00e9dit Coop\u00e9ratif (44); oddzielnie klasyfikowane s\u0105 sp\u00f3\u0142dzielnie szkolne, kt\u00f3rych jest a\u017c ponad 45 tys. To one zapewne, wychowuj\u0105c m\u0142ode pokolenia sp\u00f3\u0142dzielc\u00f3w przyczyniaj\u0105c si\u0119 do sukcesu ca\u0142ej francuskiej sp\u00f3\u0142dzielczo\u015bci.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n 5<\/sup> Zobacz wi\u0119cej: To od czego odchodzono w Polsce i zniszczono, po latach zacz\u0119\u0142a wprowadza\u0107 Unia Europejska. Czytaj: Rozporz\u0105dzenie Rady Unii Europejskiej nr 1432\/2003 z 22 lipca 2003 roku \u201eMo\u017cliwo\u015b\u0107 utworzenia sp\u00f3\u0142dzielni europejskiej. W polskim systemie prawnym na podstawie rozporz\u0105dzenia rady zosta\u0142a wprowadzona Ustawa z dnia 22 lipca 2003 roku o sp\u00f3\u0142dzielni europejskiej. Czym charakteryzuje si\u0119 sp\u00f3\u0142dzielnia europejska? W jaki spos\u00f3b mo\u017cna j\u0105 za\u0142o\u017cy\u0107?\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n 6<\/sup> SP\u00d3\u0141DZIELCZO\u015a\u0106 W ZABORACH<\/em>, PPS Spo\u0142em, 7<\/sup> Tam\u017ce, \u2026<\/p>\n\n\n\n 8<\/sup> Tam\u017ce, \u2026<\/p>\n\n\n\n 9<\/sup> Tam\u017ce, \u2026<\/p>\n\n\n\n 10<\/sup> Zobacz, A. Duda, Wielkopolska to miejsce, gdzie rozrasta\u0142a si\u0119 sp\u00f3\u0142dzielczo\u015b\u0107 i przedsi\u0119biorczo\u015b\u0107<\/em>, PAP, 2018. 11<\/sup> SP\u00d3\u0141DZIELCZO\u015a\u0106 W ZABORACH<\/em>, PPS Spo\u0142em, 12<\/sup> Historia fabryki H.Cegielski Pozna\u0144 SA rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 160 lat temu<\/em>, 13<\/sup> SP\u00d3\u0141DZIELCZO\u015a\u0106 W ZABORACH<\/em>, PPS Spo\u0142em, 14<\/sup> Dz.U. 1982 Nr 30 poz. 210, USTAWA z dnia 16 wrze\u015bnia 1982 r. Prawo sp\u00f3\u0142dzielcze z p\u00f3\u017aniejszym zmianami Dz. U. z 2021 r. poz. 648, Art. 6. \u00a7 2 \u2013 2a.<\/p>\n\n\n\n 15<\/sup> Dz.U. 1982 Nr 30 poz. 210, USTAWA z dnia 16 wrze\u015bnia 1982 r. Prawo sp\u00f3\u0142dzielcze z p\u00f3\u017aniejszym zmianami Dz. U. z 2021 r. poz. 648, Art. 5.<\/p>\n\n\n\n 16<\/sup> Dz.U. 1982 Nr 30 poz. 210, USTAWA z dnia 16 wrze\u015bnia 1982 r. Prawo sp\u00f3\u0142dzielcze z p\u00f3\u017aniejszym zmianami Dz. U. z 2021 r. poz. 648, Art. 12a. \u00a7 1 \u2013 3.<\/p>\n\n\n\n 17<\/sup> KRS \u2013 Krajowy Rejestr S\u0105dowy<\/p>\n\n\n\n 18<\/sup> Dz.U. 1982 Nr 30 poz. 210, USTAWA z dnia 16 wrze\u015bnia 1982 r. Prawo sp\u00f3\u0142dzielcze z p\u00f3\u017aniejszym zmianami Dz. U. z 2021 r. poz. 648, Art. 11. \u00a7 1<\/p>\n\n\n\n 19<\/sup> Dz.U. 1982 Nr 30 poz. 210, USTAWA z dnia 16 wrze\u015bnia 1982 r. Prawo sp\u00f3\u0142dzielcze z p\u00f3\u017aniejszym zmianami Dz. U. z 2021 r. poz. 648, Art. 18-21, 155. \u00a7 1<\/p>\n\n\n\n 20<\/sup> Dz.U. 1982 Nr 30 poz. 210, USTAWA z dnia 16 wrze\u015bnia 1982 r. Prawo sp\u00f3\u0142dzielcze z p\u00f3\u017aniejszym zmianami Dz. U. z 2021 r. poz. 648, Art. 5. \u00a7 1 pkt. 1, Art. 16. \u00a7 1.<\/p>\n\n\n\n 21<\/sup> Dz.U. 1982 Nr 30 poz. 210, USTAWA z dnia 16 wrze\u015bnia 1982 r. Prawo sp\u00f3\u0142dzielcze z p\u00f3\u017aniejszym zmianami Dz. U. z 2021 r. poz. 648, Art. 76 \u2013 77.<\/p>\n\n\n\n 22<\/sup> Dz.U. 1982 Nr 30 poz. 210, USTAWA z dnia 16 wrze\u015bnia 1982 r. Prawo sp\u00f3\u0142dzielcze z p\u00f3\u017aniejszym zmianami Dz. U. z 2021 r. poz. 648, DZIA\u0141 VIII, Art. 91 \u2013 93c.<\/p>\n\n\n\n 23<\/sup> Zob., E. Magiera, Zarys rozwoju ruchu sp\u00f3\u0142dzielczego na ziemiach polskich pod zaborem pruskim w drugiej po\u0142owie XIX i na pocz\u0105tku XX wieku oraz jego edukacyjny charakter<\/em>, SPI Vol. 19, 2016\/3, Uniwersytet Szczeci\u0144ski, 2016.<\/p>\n\n\n\n 24<\/sup> H. Cioch, Zasady roczdelskie i ich realizacja w praktyce<\/em>, Teka Kom. Praw. \u2013 OL PAN, 26\u201335, s. 28, Wydzia\u0142 Prawa, Prawa Kanonicznego i Administracji Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Paw\u0142a II, 2009. 25<\/sup> Por\u00f3wnaj, J. Gniewek, Misja i zasady sp\u00f3\u0142dzielcze jako istotne czynniki rozwoju sp\u00f3\u0142dzielczego sektora bankowego w Polsce<\/em>, Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie, Wydzia\u0142 Finans\u00f3w, s.41-43, 2016.<\/p>\n\n\n\n 26<\/sup> CBR \u2013 Centrum Biznesu Rodzinnego<\/p>\n\n\n\n 27<\/sup> J.K. Ardanowski, Ardanowski: Sp\u00f3\u0142dzielczo\u015b\u0107 jest najlepsz\u0105 form\u0105 aktywno\u015bci rolniczej na rynku<\/em>, 2022. 28<\/sup> Por\u00f3wnaj, J.K. Ardanowski, Ardanowski: niech\u0119\u0107 do sp\u00f3\u0142dzielczo\u015bci to problem polskiego rolnictwa<\/em>, PAP, 2020.![\"\"](\"https:\/\/normalnykraj.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/HC.png\")
<\/figure>\n\n\n\nMinusy uczestniczenia w sp\u00f3\u0142dzielniach<\/h3>\n\n\n\n
Zalety wsp\u00f3lnej pracy w formie sp\u00f3\u0142dzielczo\u015bci<\/h3>\n\n\n\n
\n
![\"\"](\"https:\/\/normalnykraj.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/spol.png\")
<\/figure>\n\n\n\nOrganizacja i mo\u017cliwo\u015bci sp\u00f3\u0142dzielczo\u015bci<\/h3>\n\n\n\n
\n
Sp\u00f3\u0142dzielczo\u015b\u0107 to uniwersalne zasady wsp\u00f3\u0142pracy<\/h3>\n\n\n\n
\n
\n
Gospodarka globalna a sp\u00f3\u0142dzielczo\u015b\u0107<\/h3>\n\n\n\n
Realia kolejnego resetu gospodarczego<\/h3>\n\n\n\n
Czyli co sp\u00f3\u0142dzielczo\u015b\u0107 przyniesie w nowo tworz\u0105cej si\u0119 rzeczywisto\u015bci<\/h4>\n\n\n\n
Oni wiedzieli, \u017ce pojedynczo gospodarstwo wi\u0119ksze, czy mniejsze, nie jest za bardzo licz\u0105cym si\u0119 podmiotem gospodarczym na rynku.\u201d<\/em> 27,28,29<\/sup><\/p>\n\n\n\nWnioski dla odbiorcy, a wskaz\u00f3wki dla rz\u0105dz\u0105cych<\/em><\/h3>\n\n\n\n
\n\n\n\n* Przypisy i literatura<\/em> *<\/strong><\/h4>\n\n\n\n
https:\/\/kzrss.spolem.org.pl\/index.php\/historia\/spoldzielczosc-w-zaborach?showall=1&limitstart=<\/a><\/p>\n\n\n\n
https:\/\/www.farmer.pl\/produkcja-roslinna\/nasiennictwo\/spoldzielnia-jakich-wiecej-nie-ma,47101.html<\/a><\/p>\n\n\n\n
Limagrain to sp\u00f3\u0142dzielnia, kt\u00f3r\u0105 tworz\u0105 rolnicy z regionu Limagne w \u015brodkowej Francji. Sp\u00f3\u0142dzielnia zrzesza 3,5 tys. producent\u00f3w rolnych, kt\u00f3rzy produkuj\u0105 m.in. materia\u0142 siewny kukurydzy i pszenicy. 2 tys. z nich ma kontrakty na produkcj\u0119 nasion. Wszyscy maj\u0105 udzia\u0142y w sp\u00f3\u0142dzielni i realny wp\u0142yw na to, co dzieje si\u0119 w firmie do nich nale\u017c\u0105cej.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n
https:\/\/poradnikprzedsiebiorcy.pl\/-spoldzielnia-europejska-charakterystyka<\/a><\/p>\n\n\n\n
https:\/\/kzrss.spolem.org.pl\/index.php\/historia\/spoldzielczosc-w-zaborach?showall=1&limitstart=<\/a><\/p>\n\n\n\n
https:\/\/dzieje.pl\/aktualnosci\/prezydent-wielkopolska-miejsce-gdzie-rozrastala-sie-spoldzielczosc-i-przedsiebiorczosc<\/a><\/p>\n\n\n\n
https:\/\/kzrss.spolem.org.pl\/index.php\/historia\/spoldzielczosc-w-zaborach?showall=1&limitstart=<\/a><\/p>\n\n\n\n
https:\/\/www.poznan.pl\/mim\/s8a\/czy-wiesz-ze,doc,576\/-,9313.html<\/a><\/p>\n\n\n\n
https:\/\/kzrss.spolem.org.pl\/index.php\/historia\/spoldzielczosc-w-zaborach?showall=1&limitstart=<\/a><\/p>\n\n\n\n
https:\/\/www.tkp.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/TKP_II_2009_26-35_Cioch.pdf<\/a><\/p>\n\n\n\n
https:\/\/swiatrolnika.info\/opinie\/blog\/ardanowski-spoldzielczosc-jest-najlepsza-forma-aktywnosci-rolniczej-na-rynku.html<\/a><\/p>\n\n\n\n
https:\/\/www.farmer.pl\/fakty\/polska\/ardanowski-niechec-do-spoldzielczosci-to-problem-polskiego-rolnictwa,98334.html<\/a><\/p>\n\n\n\n